Microfinanciering en microkredieten

Hoe kunnen 100 Dollar de economie veranderen?

Over microfinanciering - vragen en antwoorden • Grondbeginselen van microfinanciering • Leningen die levens veranderen (Voorbeelden van Oeganda, Bolivia, Cambodja, Filippijnen en Mozambique)• Doelstellingen van het Jaar

Of het nu gaat om een nieuw werktuig, een machine, een kraampje op een markt, miljoenen armen en personen met een laag inkomen hebben dank zij een kleine lening hun leven kunnen verbeteren. Gedurende de laatste dertig jaar hebben mensen deze leningen, bekend als microkrediet, gebruikt om nieuwe bedrijven op te zetten, nieuwe banen te creëren en de economie te laten bloeien. De arme bevolking heeft steeds bewezen dat ze in staat is deze leningen op tijd terug te betalen. Maar krediet is niet de enige oplossing.

Ze hebben andere financiële basisdiensten nodig zoals verzekeringen, een spaarrekening of de mogelijkheid geld over te maken aan een familielid dat ergens anders leeft. Dankzij de toegang tot krediet en deze waaier aan financiële mogelijkheden, die men onder de noemer microfinanciering plaatst, kunnen de huishoudens investeren terwijl ze hun eigen prioriteiten kunnen volgen – schooluitgaven, gezondheidszorg, voeding of woning. In plaats van zich te concentreren op de dagelijkse overleving, kunnen deze mensen hun toekomst plannen.

De Algemene Vergadering van de VN tracht de programma’s van microkrediet en microfinanciering wereldwijd als middel om het leven van de arme bevolking te verbeteren, te bevorderen en heeft het jaar 2005 uitgeroepen tot het Internationale Jaar van Microkrediet. Maar ondanks het feit, dat microfinanciering per gezin werkt, weerklinken de hoop en de mogelijkheden van deze financiering over de hele samenleving.

Wie zijn de klanten van microfinanciering?
De klanten van microfinanciering zijn vooral armen en mensen met een laag inkomen. Onder hen vinden we vaak vrouwen aan het hoofd van een huishouden, gepensioneerden, ambachtslui of kleine boeren. De klantengroep van een bepaalde financiële organisatie hangt af van de missie en de doelstellingen van die organisatie.

Hoe helpen financiële diensten arme mensen en mensen met een laag inkomen?
Arme mensen die toegang hebben tot sparen, krediet, verzekeringen en andere financiële diensten hebben meer weerstand en kunnen beter omgaan met de dagdagelijkse behoeften. Studies hebben aangetoond dat microfinanciering de klanten helpt het hoofd te bieden aan basisbehoeften. Bijvoorbeeld, dankzij microfinanciering, kan de arme bevolking het hoofd bieden aan onvoorziene uitgaven door een ernstige ziekte of door het verlies van bezittingen. Het eenvoudige feit toegang te hebben tot echte spaarrekeningen is ook een aansporing om te sparen. De klanten die zich inschrijven en die aan microfinanciering doen in het kader van dit programma, genieten betere voorwaarden dan de andere klanten. Verschillende studies hebben ook aangetoond dat op lange termijn talloze klanten uit de armoede geraken.

Wat is een microfinancieringsinstelling?

Een microfinancieringsinstelling (MFI) is een organisatie die financiële diensten levert, aangepast aan de arme bevolking. Hoewel iedere MFI anders is, hebben ze het gemeenschappelijke kenmerk financiële diensten te leveren aan armere en meer kwetsbare klanten dan de traditionele klanten van een bank.

Als microfinanciering de armen dient, waarom moet het verlenen van de financiële diensten dan winstgevend zijn?

De microfinancieringsinstellingen moeten winstgevend zijn om de communicatiekosten te dekken en om op lange termijn te beantwoorden aan de vraag van het minst begunstigde deel van de bevolking. Bovendien willen micro-ondernemers, na een aantal zeer kleine leningen, vaak een grotere zaak ontwikkelen. Een microfinancieringsinstelling moet dus kunnen beantwoorden aan de vraag van grotere leningen, zodat kleine handelszaken kunnen uitgroeien tot kleine bedrijven.

Hoe kunnen de armen zulke hoge interesttarieven betalen?
Studies in India, Kenia en in de Filippijnen hebben aangetoond dat het jaarlijkse resultaat van investeringen van de microbedrijven varieert tussen 117% en 847%. Deze hoge rendementen van investering hebben de micro-ondernemers gemeen en hoewel de interesttarieven hoog lijken, representeren ze in het algemeen maar een klein deel van de totale inkomsten van de micro-ondernemer. De interesttarieven die worden gevraagd door niet institutionele leners zijn veel hoger dan die van de MFI’s. De interesttarieven van het microkrediet zijn vastgesteld, met als doel uitvoerbare financiële diensten te verlenen op lange termijn en op grote schaal, terwijl gesubsidieerde interesttarieven in het algemeen maar een klein aantal leners voor een korte periode bereiken.

Sparen arme mensen?
Arme mensen sparen de hele tijd, hoewel meestal op een informele manier. Ze investeren in zaken als juwelen, huisdieren, bouwmateriaal en dingen die makkelijk kunnen worden geruild voor contant geld.

Toegang tot veilige, formele spaardiensten levert een bescherming wanneer families meer geld nodig hebben voor seizoensuitgaven en in harde tijden. Met veilige spaarrekeningen kunnen mensen zich indekken tegen onverwachte uitgaven zoals bij ziektes, het uitbreiden van hun bezittingen, het voorbereiden van hun oude dag, voor het betalen van schoolgeld, huwelijken en geboortes.

Waarom is microfinanciering zo belangrijk voor vrouwen?
In een wereld waar de meeste armen vrouwen zijn, hebben studies aangetoond dat toegang tot financiële diensten de status van vrouwen verbeterd heeft, zowel binnen de familie als in de gemeenschap. Vrouwen zijn assertiever geworden en ze hebben meer vertrouwen gekregen. Verder, als een resultaat van microfinanciering, bezitten vrouwen zaken als land en huizen, spelen ze een grotere rol bij het nemen van beslissingen en nemen ze het leiderschap in hun gemeenschap.

Wanneer is microfinanciering niet geschikt?
Microkrediet kan ongeschikt zijn wanneer bepaalde omstandigheden een belemmering vormen om de lening terug te betalen. Bevolkingsgroepen die geografisch verspreid zijn of een hoog aantal ziektes hebben, zijn bijvoorbeeld geen gepaste klanten voor microfinanciering. In deze gevallen zijn giften, verbeteringen van de infrastructuur of onderwijs en trainingsprogramma’s, betere oplossingen. Microkrediet is slechts aangewezen als de klanten in staat zijn de lening terug te betalen op de afgesproken voorwaarden.

Grondbeginselen van microfinanciering

Microfinanciering omvat de leningen, het sparen, de verzekering, transferdiensten, en andere financiële producten, gericht op klanten met een laag inkomen.

Microkrediet is een kleine som geld die aan een klant wordt uitgeleend door een bank of een andere instelling. Het microkrediet kan aangeboden worden, vaak zonder garantie, aan een individu of via een groepslening.

Microsparen betreft stortingsdiensten die een individu toelaten kleine sommen geld opzij te leggen voor later gebruik. Vaak niet voorzien van een minimaal krediet, laten de spaarrekeningen de huishoudens toe geld te sparen zodat ze het hoofd kunnen bieden aan onvoorziene uitgaven of hun toekomstige investeringen kunnen plannen.

Microverzekering is een systeem waarbij een individu, een zaak of bepaalde organisaties, een betaling verrichten om het risico te spreiden. De toegang tot een verzekering laat de ondernemers toe zich te concentreren op de groei van hun onderneming terwijl ze de risico’s verminderen die gekoppeld zijn aan armoede, gezondheid of de capaciteit om te werken.

Stortingen bestaan uit transfers van fondsen van een individu op een bepaalde plaats naar andere individuen op een andere plaats, in het algemeen buiten de landsgrenzen, naar vrienden of familieleden. In vergelijking met de andere bronnen van kapitaal die kunnen fluctueren, naar gelang het politieke of economische klimaat, zijn stortingen een relatief stabiele bron van fondsen.

Wat is een open financiële sector?
Een open financiële sector laat armen en mensen met een laag inkomen toe om toegang te hebben tot krediet, verzekeringen, spaar- en transferproducten. In talrijke landen, levert de financiële sector niet zulke diensten aan de marktsegmenten met lagere inkomsten. Een open financiële sector laat de volledige deelname van de sectoren van de bevolking met een laag inkomen toe, om de economische groei te bevorderen.

Leningen die levens veranderen

Oeganda: van plaatselijke telefoon naar succes

Fatima Serwoni woont in het dorpje Namunsi in Oeganda en ze heeft een klein winkeltje, waar ze voedsel en huishoudelijke waren verkoopt. Ze heeft haar zaak opgestart met de hulp van een serie leningen van FOCCAS, een lokale microfinancieringsinstelling. Sinds ze daar klant is, heeft ze haar wekelijks inkomen met 80% verhoogd en kan ze de schooluitgaven voor haar vier kinderen altijd betalen. Met haar meest recente lening kocht Fatima een GSM-pakket om een telefoonzaak op te richten en werd ze één van de eerste “dorpstelefoondiensten” van MTN villagePhone, een initiatief van Grameen Foundation USA en MTN Uganda. Fatima hoeft niet bang te zijn voor elektriciteitsgebrek in haar dorp, want ze gebruikt een autobatterij om haar telefoon op te laden. Omdat de dichtstbijzijnde publieke telefoon meer dan vier kilometer verderop is, zijn de mensen in Fatima’s gemeenschap erg blij dat ze voor het eerst op een gemakkelijke en betaalbare manier kunnen telefoneren. Fatima is erg opgetogen over haar nieuwe zaak, die het bijkomende voordeel heeft dat mensen in haar winkel kopen en dat zij zo meer winst heeft, die ze kan delen met haar familie.

Bolivia: drie kinderen maken de school af

Zolang men zich kan herinneren, verkocht Fortunata Maria de Aliaga bloemen op een straathoek in La Paz, Bolivia. Toen haar kinderen nog jong waren, werkte ze lange dagen om hen de mogelijkheid te bieden die ze zelf nooit had gehad: de kans om naar school te gaan. Er waren dagen dat ze amper genoeg geld had om bloemen in te kopen.

Vijftien jaar later leerde Fortunata Banco Sol kennen, een bankfiliaal van ACCION International. Samen met drie andere vrouwen kwam ze in aanmerking voor een lening waarmee ze bloemen in het groot kon inkopen, aan een veel gunstiger tarief. Omdat ze goed kon terugbetalen, kreeg Fortunata grotere leningen en begon ze zelf leningen aan te vragen. Vandaag is Fortunata trots te laten weten dat ze haar spaargeld op een goede manier gebruikt heeft. “Mijn drie kinderen hebben hun school afgemaakt,” straalt ze. “En ik had zelfs nog wat geld over om mijn huis op te knappen!”

Cambodja: een stevig dak boven het hoofd

Phorn Hun had nog nooit eigen grond. Ze leefde in een huisje met een rieten dak langs de omheining van een pagode. Niemand, zelfs niet privé financiers, durfden haar een lening te geven. In 1998 ging mevrouw Hun echter naar de ACLEDA Bank en legde haar ongelukkige situatie uit. Ze vertelde de bank over haar idee om een noedelzaak te starten en ze boden haar een lening van 25US$ aan. Mevrouw Hun’s opbrengsten stelden haar in staat een klein stuk land te kopen en een houten huis te bouwen met een dak van metalen platen. Een luxe die ze vroeger nooit had kunnen betalen. Phorn Hun is nog steeds een actieve lener van ACLEDA Bank; sindsdien heeft ze tien opeenvolgende leningen gehad. ACLEDA Bank gaf mevrouw Hun de kans een nieuwe en succesvolle zaak op te starten en ze heeft die kans met beide handen aangegrepen.

Filippijnen: een bloeiende zaak

In 1990 startten Gloria Caramat en Beth Sabinian een tuincentrum in de Filippijnen. Met een kleine lening van het Centrum voor Agricultuur en Rurale Ontwikkeling (CARD), hebben Gloria en Beth hun zaak uitgebreid. Ze hebben nu twee goedlopende zaken waar hun bloemen bloeien. Ze verkopen voornamelijk aan tuinarchitecten en makelaars in onroerende goederen. Gloria en Beth denken eraan een grotere lening te nemen zodat ze een jeep kunnen betalen, waarmee ze bloemen aan huis zouden kunnen leveren bij nieuwe klanten. Dit zal, naar ze hopen, de leveringskosten verminderen.

Mozambique: een plekje voor ambachtslui

Toen Aid to Artisans (ATA) voor het eerst Mabanda (Jose Rodrigues Fumo van geboorte) ontmoette, was hij onder een boom aan het houtsnijden. Oorspronkelijk deed hij dit alleen, maar nu heeft Mabanda vier andere ambachtslui in zijn atelier in dienst. ATA moedigt micro-onderneming aan door bestellingen te plaatsen bij kleine ondernemers zoals Mabanda en door vijftig procent van de aankoopprijs aan de ambachtslui te geven als werkkapitaal. Naast de sandelhouten vazen, is zijn meest succesvolle product een gebeeldhouwd sandelhouten standbeeld van een gezicht met golvend haar op een staande figuur, dat overigens belangrijke designtijdschriften heeft gehaald. Mabanda laat het voorhoofd van het standbeeld in zijn ruwe staat en polijst de achterkant tot een glanzend patina.

“Ik verkoop nu meer,” zegt Mabanda. “Ik kan meer werken, omdat ik weet dat ik mijn product kan verkopen. Door de vele internationale bestellingen die ik binnenkrijg, is mijn leven beter geworden. Ik verdien veel meer geld dan toen ik op de lokale markt verkocht.”

HET INTERNATIONALE JAAR VAN MICROKREDIET 2005
Sinds meer dan dertig jaar, heeft Microkrediet het leven van mensen veranderd en over de gehele wereld gemeenschappen nieuwe kracht gegeven. Micro-ondernemers hebben leningen van soms maar honderd dollar gebruikt om bloeiende zaken op te bouwen. Zo werden zij in staat gesteld hun families te onderhouden. Dat heeft op zijn beurt weer geleid tot sterke en welvarende plaatselijke economieën. Het Jaar van Microkrediet 2005 roept op tot het oprichten van speciale financiële sectoren en tot het sterker maken van de krachtige, maar vaak onaangeboorde, ondernemingsgeest, die heerst in verarmde gemeenschappen. Enkele doelstellingen van het Jaar zijn:

• De aandacht voor en kennis over microkrediet bij het grote publiek te vergroten en zo bij te dragen tot het verlichten van armoede, een van de belangrijkste VN-Millenniumdoelstellingen;
• Beleidslijnen te ontwikkelen om microkrediet en microfinanciering een plaats te geven als integraal onderdeel in het financiële systeem;
• Microkrediet- en microfinancieringsorganisaties in staat te stellen de armen efficiënter te kunnen bedienen en de positie van donoren en regeringen te versterken om deze organisaties te steunen;
• Het bereik van microkrediet- en microfinancieringsorganisaties uit te breiden door regeringen, de Verenigde Naties, de privé en openbare diensten en niet-gouvernementele organisaties aan te moedigen hieraan samen te werken.

Voor meer informatie over het Internationale Jaar van Microkrediet kunt u onderstaande website raadplegen:
www.yearofmicrocredit.org

of  contact opnemen met onderstaande VN-organisaties:
UN Capital Development Fund
Two UN Plaza, 26th floor
New York, NY 10017, USA
Internet: www.uncdf.org
Tel.: 001-212- 906-6611
Email: yearofmicrocredit@uncdf.org

UN Department of Economic and Social Affairs
Two Un Plaza, Room DC2-1358
New York, NY 10017, USA
Tel.: 001-212-963-1371
Email: ymicrocredit2005@un.org

De media kunnen voor meer informatie contact opnemen met:
UN Department of Public Information
Development Section
Room S-1040, United Nations
New York, NY 10017, USA
Tel.: 001-212-963-6877
Email: mediainfo@un.org

Regionaal Informatiecentrum van de Verenigde Naties
RUNIC Brussel: Résidence Palace, 155, Rue de la Loi, 1040 Brussel, België
Internet: www.runic-europe.org
Tel.: +32-2-788 8484
Email: info@runic-europe.org

INTERNATIONALE JAAR VAN MICROKREDIET 2005
De Verenigde Naties danken de hoofdsponsors van het Internationale Jaar van Microkrediet: de Citigroup, de ING Group en de United Nations Foundation.

Home • Terug naar boven